Library of Congress United States posiada jedną z największych kolekcji stereogramów wykonanych w XIX i na początku XX wieku. Wiele z tych materiałów możecie obejrzeć w naszym archiwum.
Głęboko wnikając w niektóre z tych - jakże wartościowych dzisiaj dokumentów - szybko można dojść do przekonania, że - po pierwsze - stereogramy były niezwykle popularnym środkiem propagandowym, a samo oglądanie zdjęć 3D przez stereoskopy - powszechną rozrywką porównywalną ze współczesnym Netflixem :)
Stereoskopowych materiałów - różnej jakości - produkowano w gigantycznych ilościach. Prześcigano się w ambitnych krajobrazach i scenach z krańców świata, rozbieranych erotykach, jak i... mistyfikowanych scenach batalistycznych.
Jeden z przykładów prezentuje ten oto stereogram
Stereogram eufemistycznie wydawca nazywa:
"Over the top" - American soldiers answering the bugle call to "charge"
(„Na krawędzi okopu” – amerykańscy żołnierze reagujący na sygnał trąbki wzywający do ataku). Scena ma nawiązywać do toczących się zaciętych walk na francuskim froncie w okopach I Wojny Światowej. Tymczasem...ten konkretny stereogram nie przedstawia żadnej rzeczywistej bitwy ani autentycznych walk z linii frontu. Choć wydany przez wydawnictwo Keystone View Company opisuje scenę amerykańskich żołnierzy ruszających do ataku na sygnał trąbki („Over the top”), w rzeczywistości jest to zinscenizowana fotografia pozowana, wykonana w celach propagandowych i edukacyjnych w Stanach Zjednoczonych. Świadczą o tym kluczowe fakty historyczne i detale widoczne na karcie: Pochodzenie zdjęcia: Fotografia została wykonana w obozie szkoleniowym na terenie USA (prawdopodobnie w Fort Meade lub innym ośrodku treningowym), gdzie zbudowano pokazowe, czyste okopy mające imitować warunki panujące we Francji. Brak autentyzmu pola walki: W prawdziwych bitwach I wojny światowej nikt nie wydawał rozkazu ataku („Over the top”) za pomocą trąbki sygnalizacyjnej, ponieważ w huku eksplozji artyleryjskich byłoby to całkowicie niesłyszalne (używano do tego gwizdków oficerów). Oficjalne dane archiwalne: W oficjalnych zbiorach Biblioteki Kongresu USA (Library of Congress), gdzie zdeponowany jest ten sam negatyw (numer seryjny Keystone: 19079), zdjęcie jest skatalogowane po prostu jako ogólna, ilustracyjna fotografia przedstawiająca żołnierzy opuszczających okopy. Nie przypisano do niej żadnej konkretnej lokalizacji geograficznej we Francji ani nazwy operacji wojskowej. Wydawnictwa takie jak Keystone na masową skalę tworzyły tego typu pozowane ujęcia, ponieważ dynamiczne sfotografowanie prawdziwego szturmu w chmurze gazu i pod ostrzałem karabinów maszynowych przy użyciu ówczesnych, ciężkich aparatów stereoskopowych było technicznie niemożliwe.Dzięki współczesnym technikom AI, możemy na podstawie tego stereogramu zrekonstruować dosyć wiernie - jak rzeczywiście wyglądała ta scena - pokazujemy ją w poniższym cyfrowym stereogramie.
(Darek K)
